• Home
• Wie is Erica
• Boeken
• In de media
• Artikelen / blogs
• Lezingen
• Contact

Artikelen & blogs > Een erfenis? Nee, dank u

Ik heb geen contact meer met mijn moeder en wil voorkomen dat ik van haar erf. Hoe moet ik dat regelen?

Het woord erfenis doet denken aan oud geld, slapend rijker worden en zorgenvrij genieten. Toch kan iemand terecht niet willen erven. Je wil bijvoorbeeld geen cent van ma, om wat ze je heeft aangedaan. Ook kun je om financiële redenen gruwen van een nalatenschap. Een erfenis maakt je eigenaar van zowel iemands bezittingen als schulden. Dat kan rampzalig uitpakken, want deze crisis, plus modieuze fiscale constructies, hebben menig erfenis (ongemerkt) negatief gemaakt.

Gelukkig hoef je een erfenis niet te accepteren. Naast aanvaarden, kun je deze ofwel verwerpen of slechts accepteren voor zover er een positief saldo is. Dat heet beneficiair aanvaarden. Verwerpen of beneficiair aanvaarden gaat via een verklaring bij de rechtbank. Dat kost €111 griffierecht. De notaris zoekt dan nieuwe erfgenamen. Misschien zijn dat jouw minderjarige kinderen. Wil je ook niet dat zij erven, dan moet je toestemming vragen aan de kantonrechter. Dit kan allemaal pas nadat moeder overleden is. Pas op dat je je dan niet als erfgenaam gedraagt, bijvoorbeeld door rond haar huis te hangen en een souvenir mee te nemen. Dat geldt wettelijk als aanvaarding van de erfenis. Verwerping vermindert trouwens nooit de erfbelasting. Als jij verwerpt en jouw erfdeel gaat naar je vader, dan betaalt hij meestal evenveel belasting als jij zou hebben betaald.

Een erfenis klakkeloos aanvaarden, is tegenwoordig riskant. Stel suikertante legateerde in de jaren tachtig een miljoen aan een goed doel. Daarna slonk haar rijkdom tot slechts haar huis van een half miljoen. Pak jij die erfenis naïef aan, dan moet je, naast de erfbelasting over het huis, een miljoen voor haar goede doel ophoesten. Vaker komt het volgende voor. Vader is al twintig jaar dood. Hij had een langstlevende testament. Moeder kreeg zijn vermogen plus een schuld aan de kinderen tegen 6% rente. Die schuld groeide zo aan dat de erfenis op papier nul of zelfs negatief is. Moeder sterft. Haar nieuwe partner denkt dat hij haar huisje erft. Dan komen de schulden aan haar kinderen boven tafel. Misschien moet hij zelfs bijbetalen. Ook riskant zijn ik-opa-testamenten en schenkingen aan kinderen op papier. Of ouders die een huis nalaten met een hypotheekschuld. De kinderen moeten dan erfbelasting betalen, het huis zien kwijt te raken èn de hypotheekschuld afbetalen. Gecondoleerd.

De oplossing is om een erfenis beneficiair te aanvaarden. De notaris kan daarbij helpen. Goede doelen aanvaarden altijd beneficiair; bij minderjarigen gaat dit automatisch. Er gaan stemmen op dat ook te regelen voor volwassenen. Beneficiair aanvaarden is het eenvoudigste als de erflater een executeur heeft aangewezen in zijn testament. Anders moet de afwikkeling via de kantonrechter. Waak er bij beneficiair aanvaarden voor je niet te gedragen als erfgenaam. Kijk niet in de bankboekjes en neem nog geen theelepeltje van de erflater mee. Een schuldeiser kan dat bij wijze van spreken fotograferen, naar de rechtbank stappen en jou toch verantwoordelijk voor de schulden maken.

In samenwerking met Bernard Schols, hoogleraar Successierecht bij Centrum voor Notarieel Recht, Radboud universiteit, Nijmegen

Lezersreacties:

Kattenopvang

Er zijn enkele onpraktische oplossingen voor een kind dat niet wil erven. Hij kan zelf overlijden voor moeder sterft. Of moeder van het leven beroven en veroordeeld worden. Dan word je, onder omstandigheden, onwaardig te erven. Postuum wraak nemen kan ook. Als de boedel positief uitpakt, de erfenis aanvaarden, erfbelasting betalen, en het geld hetzelfde jaar (om vermogensrendementsheffing te voorkomen) schenken aan een goed doel waaraan moeder een hekel had. Dus naar de kattenopvang als moeder een hekel aan katten had.  Het kind kan ook fiscaal aftrekbaar schenken in vijf jaar via een notariële akte. Met enig rekenwerk kan het kind dan een derde heel blij maken en zelf financieel neutraal blijven. Louise Buziau

Antiek

Zijn er nog andere erfgenamen? Wil betrokkene helemaal niets erven? Of alleen niet het financiële gedeelte van de erfenis? Door te verwerpen telt de erfgenaam categorisch niet meer mee, betaalt geen erfbelasting en de erfenis wordt verdeeld over de resterende erfgenamen. Als de erfgenaam wèl prijs stelt op bepaalde delen van de erfenis zoals sieraden, antiek of huisraad, is hij afhankelijk van hoe de resterende erven daarmee omgaan. Een andere mogelijkheid is dat de erflater een vervangende begunstigde heeft aangewezen, die in de plaats van de erfgenaam treedt als deze de erfenis weigert. N. van Dijk

Volgende week:

Ik heb sinds de crisis veel beleggingsverlies geleden, ondanks advies als private-bankingklant. Blijkbaar preekt de bank alleen voor eigen parochie. Hoe onderscheid ik eerlijke van gekleurde beleggingsinformatie?

Bijblijven in geldzaken? Klik hier voor mijn gratis nieuwsbrief. En volg me op Twitter!