Blijf op de hoogte en abonneer op mijn nieuwsbrief.
Zapisz Zapisz

Haal meer geluk uit je euro’s

We zitten allemaal in een molen. Nee, geen zweefmolen, waarin je gewichtloos rond suist. Maar ook geen mallemolen, waar je uit wilt, of een gehaktmolen, die je vermaalt tot niets. We zitten in een tredmolen. Maar een andere dan het rad waarin een hamster rent. De menselijke tredmolen is psychologisch. Hij zit in ons hoofd. Psychologen noemen het de hedonistische tredmolen. Dit rad staat symbool voor de menselijke neiging om, na een positieve of negatieve gebeurtenis, snel weer terug te veren naar het niveau van geluk dat we vóór het gebeuren hadden. Zo stijgt je blijheid na een huwelijksaanzoek tot een top op de trouwdag, om daarna weer te slinken naar normaal. Zelfs na diepe rouw klimt ons welbevinden uiteindelijk weer naar een individueel bepaald basisniveau. Kort gezegd: alles went. Wetenschappers noemen dit hedonistische aanpassing.

Hedonistische aanpassing betreft ook geldzaken. Als je de jackpot in een loterij wint, dan barst je van geluk. De ganse dag fantaseer je over je miljoenen. Maar na een tijdje slijt de euforie, en richt je je weer op andere zaken. Je rijkdom wordt normaal. En je geluksgevoel, zo toont onderzoek, wordt weer als vóór de prijs. Gelukkig wennen ook financiële dompers. Stel je verliest tien mille aan een zwendelaar. Je bent er ziek van, en maalt continu over het bedrog. Toch merk je dat het chagrijn slijt. Steeds vaker denk je aan andere dingen. Uiteindelijk is je geluksgevoel weer normaal.

De meeste mensen jagen zo bezeten het geluk na, dat ze eraan voorbijlopen. Søren Kierkegaard, Deens filosoof en theoloog (1813-1855)

Maar wat is een normaal geluksgevoel? Volgens de Amerikaanse hoogleraar psychologie Sonja Lyubomirsky, schrijfster van het boek ‘The How of Happiness’ verschilt dat per persoon. Maar er zit wel een wetmatigheid in. Volgens haar onderzoek is pakweg de helft van je basisgeluksgevoel genetisch bepaald, terwijl zo’n tien procent afhangt van je levensomstandigheden, bijvoorbeeld je geboorteland. De rest, veertig procent, kun je zelf beïnvloeden. Het is daarbij de crux om je welbevinden zo lang mogelijk extra hoog te houden, terwijl je een ondermaats geluksgevoel versneld opwaardeert.

In geldzaken doe je dat door een financiële meevaller, zoals een bonus of een schenking voorlopig vast te houden. Want als het meteen opgaat aan extra consumptie, dan zit je na zes maanden weer op je oude gelukspeil, maar dat is dan duurder dan voorheen. Je haalt meer geluk uit je euro’s als je van een mazzeltje incidenteel een stukje uitgeeft aan iets verrassends. En dan liefst aan bijzondere ervaringen in plaats van spullen. Dat blijkt gelukkiger te maken. Financiële dompers zoals een belastingaanslag of een boete kun je juist beter meteen afrekenen. Na die betaalpijn veer je immers snel weer terug naar je basisgeluksniveau. Ook optimisme, genieten, dankbaarheid tonen en het tellen van je zegeningen verhogen je financiële gelukspeil, zeggen psychologen. Maak het een gewoonte. Dan hoef je nooit meer te roepen dat geld niet gelukkig maakt