Het Bureau International des Poids et Mesures (BIPM) in het Franse Sèvres beheert het Internationale Stelsel van Eenheden (SI-eenheden). Hierin is één meter (m) gedefinieerd als de afstand die licht aflegt in een vacuüm in 1/299.792.458 seconde. Ook die seconde (s) is in het SI-stelsel exact omschreven via een formule met natuurconstanten. Net zoals de kilogram (kg), ampère (A), kelvin (K), mol (mol) en candela (cd). Deze zeven grootheden zijn voor iedereen wereldwijd gelijk. Met natuurkundigen kun je écht praten.

Dat kun je van economen niet zeggen. Die werken met valuta’s. De waarde daarvan is niet exact, maar wispelturig als het weer. De eurokoopkracht kan krimpen door inflatie, maar (soms) ook groeien door deflatie. Euro’s kennen zelfs psychologische waarde wisselingen. Onze waardering voor een euro hangt namelijk af van waar die euro vandaan komt, waarvoor die is bedoeld, van ons karakter en vergelijkingsmateriaal.

Wij hopen het volledige heelal te verklaren met een enkele, eenvoudige formule die je op je T-shirt kunt zetten. Leon Max Lederman (1922-2018), Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar natuurkunde in 1982

Neem twee pasgehuwden in Las Vegas. Ze slapen in hun hotel na hun limiet van 1.000 dollar te hebben vergokt. Om exact 00.17 uur schrikt de bruidegom wakker. Naast het klokje ziet hij hun souvenir, een laatste 5 dollar fiche. Een teken, denkt de man. Hij schiet in zijn badjas, rent naar het casino, gokt op 17, en wint! Met bonkend hart zet hij opnieuw in op 17. En weer. Zo kan hij achtereenvolgens 6.125, 214.000, 7,5 miljoen en 262 miljoen dollar binnen harken. Dat laatste fortuin zet hij wéér op 17. Het balletje rolt …. en stopt op 25. Verslagen en blut komt de man op zijn kamer. ‘Waar was je’, vraagt zijn vrouw. ‘Nog effe gespeeld’, antwoordt hij. ‘En?’, vraagt ze. ‘Ging wel. Vijf dollar verloren.’

Gewonnen geld voelt onechter dan met bloed, zweet en tranen vergaarde euro’s. Dit komt doordat we mentaal boekhouden. Dit door gedragseconoom Richard Thaler ontdekte verschijnsel betekent dat we ons bezit niet zien als een geheel, maar in gedachten verdelen in potjes voor winkelen, sparen, meevallers, pensioen en vakantie. Die potjes hou je apart, ook als dat ongunstig is. Stel je staat voor tien mille in het krijt tegen jaarlijks €1.200 rente. In het casino win je €10.000. Maak je jezelf nu rijker door de schuld af te lossen? Lang niet iedereen. Gokwinst heeft het label ‘meevaller’ en dus jaag je het er mogelijk doorheen, ook als je krap zit. Kleine bedragen maken extra roekeloos, toont onderzoek. Een bonusje van 250 euro maakt sommigen zo euforisch dat ze het niet één, maar vier keer uitgeven.

Vergeet waar geld vandaan komt. Los kredieten af met spaargeld (lenen kan altijd nog). En krijg je een meevaller? Wacht een week. Dan zie je het mogelijk als spaargeld. Overweeg je een grote aankoop? Reken de prijs om in het aantal uren dat je ervoor moet werken. Is dat het waard? Gebruik mentaal boekhouden ook in je voordeel. Als je kinderen geld schenkt, label het dan voor ‘studie’ of ‘hypotheekaflossing’. Dat verkleint de kans dat het opgaat aan gokken.

Met kortingcode ‘crisis’ worden het boek ‘Crisis. Wat te doen’ plus de Crisiskalender gratis verzonden. Klik hier voor de actie 😊

Hoe crisisbestendig ben jij? Test jezelf hier!