Dit voorjaar bleek dat het coronavaccin van AstraZenica een zeldzame, ernstige bijwerking had. Van de 400.000 gevaccineerden in Nederland kregen er vijf trombose in combinatie met een verlaagd aantal bloedplaatjes. Dat is een piepkleine fractie van 0,00125%. Toch was de schrik groot, vooral bij mensen met (kans op) trombose. Velen wilden het vaccin niet meer. Dat is begrijpelijk, maar toch minder logisch dan het lijkt. Want wie niet gevaccineerd is, loopt kans op ernstige Covid-19. Beland je daardoor in het ziekenhuis, dan heb je 10% kans op trombose in de longen. Op de IC is dat zelfs bijna 50%. Ook roken of het gebruik van de anticonceptiepil geeft een veel grotere kans op trombose dan het AstraZenica-vaccin. Maar zo denken mensen niet, of ze nu loodgieter zijn of directeur of een demissionaire premier. Risico is eng, doodeng zelfs. Dit veroorzaakt de zero risk bias. Dat is de menselijke neiging om een bepaald risico compleet te willen elimineren, zelfs als dat voor je totale risicoplaatje ongunstig uitpakt.

Het bestaan van de zero risk bias is meermalen door wetenschappers bewezen. Uit een zo’n studie bleek dat veruit de meeste mensen liever een risico verminderen van 5% naar 0% dan van 50% naar 25%, terwijl de risicoreductie in het laatste geval veel groter is. Een ander onderzoek toonde dat mensen tot driemaal meer willen betalen voor een risicoreductie van 5 naar nul op de 15000 gevallen dan van 15 naar 10 op de 15000. De zero risk bias kan je dus een boel geld kosten. Verkopers loeren namelijk op jouw zwakheden als een inheemse wolf op een kudde moeflons. Dolgraag maken ze je bang voor een klein of onwaarschijnlijk verlies. Stel je postpakketje uit China komt niet aan. Stel je nieuwe jurk valt tegen. Of stel je waterleiding springt, het regent op je trouwdag, je cilinderslot begeeft het, er komt krasje in je visgraatparket, je verliest je bril, camera, telefoon of sportbroek, enzovoorts. Zo’n suggestie geeft je een onzeker gevoel, waarna je grif extra euro’s neertelt voor een (geldterug)garantie, een gratis maand of een onzinverzekering waarop nooit iemand schade claimt.

“Wie met zekerheden begint, zal eindigen met twijfels; maar wie in het begin tevreden is met twijfel, zal eindigen met zekerheden. Francis Bacon (1561-1626), Engelse filosoof en staatsman

Een gewaarschuwd mens telt voor twee, zeggen ze. Maar het verlangen naar nul risico is sterk. Het vraagt een bewuste inspanning om deze neiging te beheersen. Vraag je bij elke aankoop af: Wat kan er gebeuren als ik die niet verzeker? Is de extra garantie het geld waard? Zou ik het abonnement ook willen zonder ‘eerste maand gratis’? Loop ook bewust kleine risico’s zoals de kans dat een pakketje niet aankomt of een abonnement tegenvalt. Dan ga je anders leven. Je denkt langer na, koopt alleen nog kwaliteit, past beter op je spullen, geld en gezondheid, en – belangrijker – je leert leven met een beetje tegenslag, waardoor je niet meer trapt in elke angst aanwakkerende verkooptruc. Zo bespaar je, door een beetje pech te accepteren, heel veel op zinloze zekerheid.

Met kortingcode ‘crisis’ worden het boek ‘Crisis. Wat te doen’ plus de Crisiskalender gratis verzonden. Klik hier voor de actie 😊

Hoe crisisbestendig ben jij? Test jezelf hier!