Denk als een econoom

Posted on 2 min leestijd

In 1962 besloten de Franse en Britse overheden om samen het supersonische vliegtuig Concorde te gaan bouwen. Dit toestel kon in minder dan drie uur 128 passagiers van Londen naar New York vliegen. Aanvankelijk werden de ontwikkelingskosten geschat op 150 miljoen Britse ponden, maar al snel bleek dat de kist nooit rendabel zou kunnen vliegen. Toch bleven de Fransen en Britten jaar na jaar geld in het prestigeproject pompen, terwijl de verkopen niet van de grond kwamen. Uiteindelijk heeft Concorde 1,3 miljard pond gekost, terwijl slechts negen toestellen à 13 miljoen pond over de toonbank zijn gegaan. Mede door een vliegramp in 2000 is de Concorde in 2003 uit de lucht gehaald. Het supersonische wonder (van verspilling) slijt zijn bestaan nu in diverse musea.

Voor economen is Concorde hét schoolvoorbeeld van goed geld naar kwaad geld gooien. Dat doen trouwens niet alleen overheden. Ook bedrijven en burgers maken zich er veelvuldig schuldig aan. Stel je boekte een vakantieaanbieding van ‘slechts 299 euro’, die je niet kunt annuleren of verkopen. Bij nader inzien heb je geen zin in de reis. Toch ga je, ‘want anders gooi je 299 euro weg’. Het gevolg is dat je ook nog 500 euro uitgeeft aan excursies, musea, restaurants, terrasjes en souvenirs. Uiteindelijk ben je 799 euro armer.

Heb je jezelf al becijferd, doorberekend of meegenomen in de kosten? Loesje.

Economen weten hoe je dit kunt voorkomen. Deze beroepsgroep snapt namelijk alles van kosten. Neem die vakantie van 799 euro. Kennis van de zogeheten verzonken kosten had deze misser kunnen voorkomen. Verzonken kosten zijn uitgaven die je met geen mogelijkheid ongedaan kunt maken. De euro’s zijn als het ware gezonken naar de bodem van de oceaan. Daar blijven ze liggen, of je nu op reis gaat of niet.

Als je kosten niet kan terughalen, is het financieel gezien optimaal om er bij een volgende beslissing geen rekening mee te houden. Een juiste financiële beslissing draait namelijk niet om het verleden, maar om toekomstige (winst)kansen. Maar zo voelt het voor veel mensen niet. We houden bijvoorbeeld een verlieslatende, matige belegging vast ‘om het verlies in de toekomst weer goed te maken’. Toch is het financieel gunstiger om het verleden te vergeten. En het geld te verschuiven naar een alternatief dat beter rendeert.

En zo komen we op de alternatieve kosten. Dit zijn de kosten van een keuze uitgedrukt in de kosten van de kans die je door die keuze mist. Ze heten ook wel de opofferingskosten. Voor deze reis belopen die ten eerste 500 euro aan vakantie-uitgaven. Daarnaast scheelt de vakantie mogelijk arbeidsinkomsten, omdat je niet kan werken. Als de reis 500 euro nettoloon zou schelen, dan zijn de opofferingskosten totaal 1000 euro, een bedrag dat allerlei andere wensen kan waarmaken. Zorg dus bij elke financiële keuze dat je de verzonken kosten negeert, en de opofferingskosten juist meeneemt. Die economentruc gaat je kapitalen besparen.