Kruip uit je schapenvacht

Posted on 2 min leestijd

Waarom rijden massa’s werknemers elke ochtend tegelijkertijd op de snelweg? Waarom wil half Nederland in de overvolle Randstad wonen, terwijl de huizenprijzen daar de pan uitrijzen? Waarom sloopt elke woningkoper meteen de keuken uit zijn nieuwe bezit? En waarom kochten Nederlanders ooit zeven miljoen woekerpolissen? Dat doen en deden we omdat iedereen het doet. Want als iets populair is, zo denken we schaapachtig, is het goed, gunstig, leuk, lucratief en veilig. Van dit kuddegedrag maken aanbieders genadeloos gebruik. Keer op keer creëren ze een nieuw hype. En weer tuinen we erin met zijn allen, net zoals de lemmingen in de Disney-film White Wilderness en masse afstormen op een ravijn.

In Afrika verkleint kuddegedrag de kans dat een luipaard een gnoe verslindt. Maar in een markteconomie is kuddegedrag juist riskant. Want als mensen massaal hetzelfde willen, dan stijgt de prijs. Totdat de mode voorbij is of een recessie toeslaat. Dan wil iedereen zijn aankoop ineens kwijt, waardoor de prijs zakt als een steen in een vijver. De ramp is compleet als je met geleend geld tegen een recordprijs bent ingestapt.

Als je achter de kudde aanloopt, sjouw je altijd door de stront. Gezegde.

Menselijk kuddegedrag heeft verschillende oorzaken. Zo kan het ontstaan door de verspreiding van nieuws. Als een krant een fraude bij een beursgenoteerde multinational onthult, kunnen beleggers het aandeel gaan dumpen, waardoor de koers implodeert. Ook sociale normen kunnen kuddegedrag veroorzaken. Zo heerst al decennia overal het idee dat aflossen op de hypotheek dom is, omdat je geld dan ‘in stenen’ zit. Een derde oorzaak van kuddegedrag is onbewuste beïnvloeding. Begin 2000 bleek dat de beurswaarde van een bedrijf steeg als deze .com aan zijn naam toevoegde. Dan groeide de kooplust van beleggers. Tot slot kan groepsdenken kuddegedrag veroorzaken. Als de hele groep waarvan je deel uitmaakt iets voor waar aanneemt, dan is de kans levensgroot dat jij die visie overneemt, zelfs als het klinkklare onzin is.

In geldzaken kan kuddegedrag je ruïneren. Je moet er dus vanaf. Dat lukt alleen met eigengereidheid; je moet durven af te wijken. Als je die drempel over bent, verbaas je dan over de dingen die iedereen wil of doet, zelfs mensen die je goed kent en hoog hebt zitten. De prijs van hun massawensen is namelijk te hoog. Ook leerzaam zijn conversaties van clubgenoten, buren of collega’s op een borrel. Ze poneren bijvoorbeeld: “Goh, huur jij nog?” of “Tsjonge, doe jij niks in aandelen?” Dat zijn aanwijzingen dat je even niet moet kopen of beleggen. Een mogelijke hype laat zich ook ontmaskeren door te zoeken naar kritiek. Stel je dubt over de aankoop van een Amsterdams appartement voor een half miljoen. Google dan op amsterdam+daling+huizenmarkt. Maak vervolgens een lijst met andere dingen die je met vijf ton zou kunnen doen. Slaap daar een nachtje over. Als je dan ontwaakt, zul je ontdekken dat je geen schaap meer bent.